چند روز پیش بود که سوار بر اتوبوس حواسم گرم دید زدن خیابانها و برگهای خشک شده درختان بود، مسافر جلویی کاغذی به سمتم دراز کرد و به زبان عربی، نحوه رسیدن به آدرس روی کاغذ را پرسید. بندگان خدا که به نظر می رسید توریست باشند، دنبال نشانی کاخ موزه سعدآباد بودند. خوشبختانه متوجه سوالشان شدم، اما مشکل اصلی زمانی بروز کرد که قصد داشتم به سمت مقصد راهنمایی شان کنم!

تمام دستور زبان های عربی ای که در دوران تحصیل خوانده بودم به یکباره از ذهنم پرید و حالا من مانده بودم و چهار چشم که به من دوخته شده بود. بماند که با چه ضرب و زوری مسیر را بهشان آنهم به زبان انگلیسی حالی کردم، اما راستش را بخواهید لحظه ای از اینکه اینگونه کم آورده بودم، از اینکه این همه سال عربی خواندیم و آخرش هم متوسل به زبان انگلیسی ای که آنرا هم از مدرسه یاد نگرفته بودیم شدم، خیلی حس بدی داشتم.

همین اتفاق ساده بهانه ای شد که موضوع گزارش این هفته را به غارتشدگانی در خصوص زبان عربی قرار دهیم. زبانی که در کشورمان حسابی مهجور است و حتی گاهی منفور. این را از بین حرفهای مردمی که سراغشان رفتیم، به خوبی می شد فهمید.

قحطی کلاسهای آموزشی در شهر
در ابتدا این آمادگی را بدهیم که در سطح کلان شهری چون تهران، اگر کل شهر را بگردید بیش از دو یا سه مرکز آموزش زبان پیدا نمی کنید که در لیست زبانهای آموزشی مرکزشان، جایی هم برای زبان عربی داشته باشند.

ساناز، دانشجوی یکی از مؤسسات آموزش زبان معروف تهران است و در حال حاضر دارد زبان دومش که فرانسوی است را یاد می گیرد. وقتی از او در خصوص اینکه تا به حال به فکر افتاده که عربی هم بخواند سوال می پرسیم، صورتش طوری جمع می شود که گویی به او فحش داده ایم و می گوید: «عربی؟ مگر بیکارم عربی بخوانم، این همه زبان قشنگ و مهم در دنیا هست، یادگرفتن زبان عربی به چه دردی می خورد.» و بعد هم با حسی ناسیونالیستی عربها را دست می اندازد و می خندد.

خانم مسعودی که مدیر یکی از آموزشگاه های زبان انگلیسی و فرانسه است نیز می گوید: «الآن انگلیسی زبان اصلی دنیاست و البته علاقه ها هم به همان سمت است. بعید می دانم افراد زیادی باشند که به زبان عربی علاقه داشته باشند و آنهایی هم که علاقه دارند می توانند در دانشگاه این رشته را بخوانند. البته مشکل دیگر هم این است که کتاب آموزشی و استادانی که در آموزشگاه ها به این کار بپردازند هم خیلی کم است.»

سراغ یکی از آموزشگاه هایی که در هفته چند روزی هم کلاس عربی در کنار زبانهای انگلیسی، فرانسه، اسپانیولی و آلمانی دارد می رویم و از اداره آموزش، علت محدود بودن کلاسهای عربی در طول هفته را می پرسیم، که در یک جمله جواب می دهد: «تقاضا برایش نداریم»

آقای ملکوتی، دانشجوی یکی از کلاسهای زبان عربی می گوید: من خودم در دانشگاه عربی خوانده ام، اما متأسفانه شیوه آموزشی این زبان در دانشگاه ها اصلاً قوی نیست و آنطور که من درجریانم تنها دانشگاه علامه طباطبایی تهران است که در کلاسها، اساتیدش با زبان عربی صحبت می کنند وگرنه بقیه دانشگاه ها  فرق چندانی با دوران مدرسه ندارند!

عربی، زبان دوم ماست
در خصوص اینکه آیا اصلاً زبان عربی اهمیتی دارد یا نه و اینکه چرا مورد توجه ما قرار گرفته است، سراغ یک کارشناس رفته ایم. حجت الاسلام سید مهدی واعظ موسوی در جواب به سوالمان گفت: باور قرآنی ما بر این است که زبان دوم هرکسی باید زبان دینش باشد. دنیای ترجمه خیلی گسترده است. ما برای شناخت هر فرهنگی لازم است که اول زبان آن فرهنگ را بشناسیم، چرا که زبانها، ترجمان فرهنگ جوامع اند. کما اینکه شرق شناسان وقتی خواستند اسلام را بشناسند اول از همه آمدند و زبان عربی را به طور کامل یاد گرفتند و با ترجمه بود که توانستند به اطلاعات برسند. اما متأسفانه ما که دین مان اسلام است به اندازه آن مستشرقان وقت نگذاشته ایم تا زبان دینمان را بشناسیم.

از وی در خصوص این نبود علاقه می پرسیم و جواب می گیریم: «شاید اگر بخواهیم بررسی تاریخی کنیم، بتوان ریشه های آن را در دوره پهلوی جستجو کرد. تلاشهای انگلیس برای تقویت حس ناسیونالیستی و جا انداختن برتری عجم بر عرب که هنوز هم بین بخشی از مردم ما وجود دارد. البته در آن دوره با عنوان فارس بودن و ضدیت با زبان عربی، هرچه نماد دینی در جامعه وجود داشت کوبیده شد. طوری که امروز ما در مسجدالحرام که می رویم برای ارتباط با سایر مسلمین به جای صحبت به عربی، به زبان بیگانه انگلیسی متوسل می شویم.»

این کارشناس مذهبی در خصوص برنامه های آموزشی زبان عربی در مدارس نیز با دیدی انتقادی می گوید: « زبانی که در مدارس به بچه ها آموزش داده می شود نه عربی شان را تقویت می کند و نه انگلیسی شان را. اگر در این دوره 10-12 ساله، آموزش اصولی را در دستور کار قرار دهیم مطمئناً موفق تر خواهیم بود. مثلاً فرض کنید به جای این شیوه، واژگان و اصطلاحات قرآنی را به بچه ها آموزش دهیم. این واژگان چندان زیاد هم نیست. آنوقت وقتی بچه ای از مدرسه فارغ التحصیل می شود، حداقل موقع قرائت قرآن یا خواندن حدیث، خیلی از مفاهیم را می داند و درک می کند. اما به جای آن یکسری قواعد عربی را یاد می دهیم که آخرش هیچ نتیجه ای ندارد، نه بچه ها عربی یاد گرفته اند و نه قرآن را می فهمند و نه حتی چیزی از آن آموخته یادشان می ماند.»

شاید اگر از متولیان امور آموزشی که عربی را در برنامه های درسی مدارس قرار داده اند بپرسیم که هدفشان ازین درس چیست، پاسخی مشابه آنچه استاد واعظ موسوی گفتند بدهند، اینکه چون زبان دین ما عربی است یادگیری آن نیز در اولویت است. اما به راستی چند نفر از ما تا به حال، به این زبان با نگاه اسلامی وحدت بخشی آن نگاه کرده ایم؟

نمی دانم، آیا هنوز هم موقع شنیدن اهمیت زبان عربی قیافه تان در هم می رود؟


مریم محبی

نظر	افزدون جدید جستجو

نوشتن نظر
نام:
Email:	do not notifynotify
Website:
عنوان
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.