نمی دانم تا به حال برایتان پیش آمده یک چیز خصوصیتان که خیلی هم برایش اهمیت قائلید، توسط شخص دیگری مورد تجاوز قرار گیرد. نمی خواهم راه خیلی دور بروید. همین دفترخاطرات ساده تان (البته اگر داشته باشید) یا سیستم رایانه یا تلفن همراهتان هم می تواند شامل این امر باشد. احساستان این جور مواقع چیست و اصلاً برایتان چنین چیزهایی مهم هستند؟

مریم می گوید: من نوجوان که بودم یک دفترخاطرات داشتم که در آن دل نوشته یا دردو دل ها و گاهی شعرهایی که می سرودم می نوشتم. یادم هست که یکبار وقتی از مدرسه به خانه برگشتم، دیدم مادرم نشسته جلوی خاله و دخترخاله هایم و دارد دفتر خاطرات مرا با صدای بلند می خواند و از ذوق و قریحه هنری من تعریف می کند. آنقدر تعجب کرده و ناراحت بودم که حتی نمی توانستم صدای تعریف و تمجیدهایشان را بشنوم. یادم هست که چیزی جلوی آنها بروز ندادم، اما شب تا صبح گریه و کردم و دیگر هیچ وقت سراغ قلم و کاغذ نرفتم و بی خیال ذوق ادبی شدم.

مهشید نیز می گوید: پارسال یک هم خوابگاهی داشتم(اتاق کناری) یک بار آمد و از من خواست که برای سمینار فردایش، لپتاپم را به او قرض بدهم  من هم به خاطر دوستی ای که با هم داشتیم سیستمم را به او دادم.  چند روز بعد وقتی با دوستان نشسته بودیم و صحبت می کردیم، دیدم دارد از عکس و فیلم های روی لپ تاپ من حرف میزند! خیلی ناراحت شدم ولی به رویش نیاوردم، اما از اون به بعد دیگر لپ تاپم را دست هیچ کس دیگری ندادم.

آرمان می گوید: هرکسی برای خودش حریم خصوصی دارد، مادر و پدر جای خود حتی همسر آدم و فرزند آدم هم نمی تواند و نباید وارد حریم خصوصی آدم شوند. خود من همیشه خاطرات و شعرهایم را می نویسم و به هیچکس اجازه نمی دهم از یک متریش هم رد شود. بالاخره هرکسی باید با خودش و خدای خودش رازهایی داشته باشد که به هیچ کس دیگری ربطی ندارد که بخواهد از آن سر در بیاورد.

سجاد هم می گوید: من معمولاً در کار دیگران دخالت نمی کنم. اما برایم جالب بود که یکبار یکی از دوستانم به خودش اجازه داده بود که گوشی من را بردارد و تمام پیام هایم را بخواند و وقتی ازا و پرسیدم چرا این کار را کرده گفت« بی خیال پسر دنبال جوک باحال بودم!». آخر دلیل از این احمقانه تر هم می شود؟ به نظرم اینکه وقتی یک نفر ناراحت باشد مدام به او گیر بدهیم که چرا ناراحت است هم نوعی وارد شدن به حریم خصوصی اوست. خوب اگر طرف بخواهد تو بدانی بهت می گوید. یادم هست یکی از همکلاسی هایمان پسری ژاپنی بود و وقتی از او درباره ایرانی ها می پرسیدی بلافاصله می گفت« خیلی فضول اند»، ماها معمولاً به اسم محبت کردن به خودمان اجازه می دهیم که به کار همه سرک بکشیم. حتی پدرو مادرها هم گاهی در کنترلهایشان زیاده روی می کنند.

اگر به نظرات مصاحبه شوندگان دقت کرده باشید، همگی بعد از تجاوزی که به حریم خصوصی شان صورت گرفته، اعتمادشان را به طور کامل یا حداقل برای مدتی نسبت به آدمهای اطراف از دست داده اند. از مسائل وسایل و افکار شخصی خودمان که بعضا جلوی دوست و آشنا و خانواده فاش می شود بگذریم، گاهی اوقات نیز افشای برخی مسائل به دست دیگران آسیبهای روحی شدید تری بر آدم حمل می کند. مثلاً همین پخش فیلم ها یا عکس های خصوصی افراد سرشناس، یا جاسوسی ها و کنترل های گاه و بیگاه که رخ می دهد یا حتی در اختیار قرار دادن شماره همراه یا تلفن منزل به شرکت های تبلیغاتی و تماسهای گاه و بی گاه شان. حتی متاسفانه در روزنامه نگاری های مبتذل نیز این تجسس ها بدجور جای خود را باز کرده است و به بهانه جذب مخاطب می بینیم که چقدر زندگی ها از هم پاشیده می شود و اعتماد ها نابود.

رازگرایی، آسیب تجاوز به حریم خصوصی
حجت الاسلام والمسلمین، محمد رضا درانی، کارشناس مسائل تربیتی در خصوص مفهوم و شرایط ورود به حریم خصوصی و آسیبهای آن در گفتگو با مستور می گوید: حریم خصوصی، همین طور که پیداست، محدوده ای شخصی است، که هر کسی حق ورود به آن را ندارد و تنها افرادی خاص که شخص به آنها اجازه داده باشد می توانند به آن وارد شوند. این محدوده می تواند از محدوده یک زمین شروع شود تا به فکر و نظرات و عقاید انسانها برسد.

اسلام ورود افراد به حریم دیگران را بدون اجازه شان محدود می کند و از «لا تجسسوا» برای آن استفاده می کند، حتی مرز آنرا گسترش می دهد و می گوید: «یا ايها الذين امنوا اجتنبوا کثيرا من الظن، ان بعض الظن اثم و لا تجسسوا...» (1)

البته در شرایطی هست که ما مجبور به بررسی حریم خصوصی یک فرد هستیم، برای مثال در مقوله ازدواج که برای آگاهی دست به تحقیق می زنیم، اما این تحقیق با تجسس و تحسس (حساس شدن) فرق دارد. اگر به منظور آگاهی یافتن و تصمیم گیری وارد این حریم شویم، بحث متفاوتی است. مثال دیگر نیز، فعالیت هایی قانونی است که در شرایطی خاص، وارد حریم خصوصی افراد شوند، اما جدای از بحث های قانونی و مصدایق، رعایت کردن حریم خصوصی افراد، در همه جای دنیا به عنوان یک اخلاق در نظر گرفته می شود.

حتی پدر و مادر نیز، تنها تا حدودی که به لحاظ تربیتی برای فرزندان لازم باشد اجازه دارند وارد این حریم شوند و فراتر از آن اجازه ندارند، نوع برخورد والدین باید به نحوی باشد که فرزندان را به سمت «رازگرایی» سوق ندهد. رازگرایی فرزندان در خانواده می تواند دلایل و نتایج مختلفی داشته باشد، که یکی از مهمترین آنها، از بین رفتن اعتماد و امنیت روانی آنهاست.

این امر می تواند در سطح جامعه نیز تسری پیدا کند. اگر به جای رازداری به رازگرایی روی بیاوریم، در سطح جامعه بدبینی و بی اعتماد به یکدیگر پیش می آید و اساس و بنیانی که باید بر حسن ظن باشد از بین می رود و این بدبینی فاجعه بار است.

اگر کسی در حریمی احساس امنیت و اعتماد به دیگران نداشته باشد، ناخودآگاه به سمت ریاکاری و نقش بازی کردن می روند و هر چقدر دایره این ورود به حریم افراد و کنترل ها بیشتر شود، مثل همان چیزی که در کشورهای غربی درحال وقوع است، چند چهره شدن و اضطراب همگانی در افراد ایجاد می کند. نتیجه این امر ناامنی و سوءظن دائمی را که جزو گناهان کبیره است، در اجتماع تسری می دهد. این بدبینی بنیان بسیاری از خانواده ها را نیز متلاشی می کند، کما اینکه آمارهای غیر رسمی اعلام کرده اند که 27 درصد از قتلها به ویژه در خانواده ها ناشی از سوءظن بوده است.»

مبادا که تَرَک بردارد
نمی خواهم ازین مسئله سرسری رد شویم. مسئله ای که خیلی هایمان به اسم کنجکاوی یا حتی با برچسب کنترل کردن فرزند و همسر و غیره، آن را برای خودمان اسلامی می کنیم و نمی دانیم که با هر لحظه تجسس در کار دیگران و یا به بیانی فال گوش ایستادن، داریم اعمال و عبادات چندین و چند ساله مان را نابود می کنیم و کاش یادمان باشد که اعتماد افراد به ما خیلی زود آسیب می بیند.

1-سوره حجرات، آيه 12، «اي مومنان از بسياري از گناهان پرهيز کنيد ، چرا که بعضي از گمان ها گناه است، و در کار ديگران تجسس مکنيد...»

مریم محبی

نظر	افزدون جدید جستجو

نوشتن نظر
نام:
Email:	do not notifynotify
Website:
عنوان
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.