• Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
  • default color

ذره‌بين

ادامه مطلب...
 

داستان

ادامه مطلب...
 

معرفي كتاب

ادامه مطلب...
 
برگ نخست arrow برگ نخست
مسلمانان و علم کیمیا چاپ ارسال به دوست
امتیاز: / 0
بدعالی 
02 خرداد 1396 ساعت 05:00
حتماً نام کيميا را تا به حال شنيده‏اي. کيميا همان علمي است که امروزه شيمي خوانده مي‏شود. راستش را بخواهي، شيمي هم سرگذشت‏ شنيدني‏اي دارد. بگذار اوّل برايت علّت روآوردن و توجّه پيشينيان به اين علم را بگويم.
کيميادانان قديم باورشان اين بود که فلزات، همچون موجودات زنده‏اي هستند که به دنيا مي‏آيند، زندگي مي‏کنند و سرانجام مي‏ميرند. جالب است که آنها حتّي فکر مي‏کردند، هر فلزي به حسب آنکه بيشتر يا کمتر تکامل يافته باشد، به موقعيّتي کامل‏تر مي‏رسد و شگفت‏انگيزتر آنکه فلزات را قابل تربيت و پرورش مي‏دانستند و مي‏گفتند: لااقل از لحاظ نظري امکان آن هست که فلزات فاقد کمال، به درجاتي از کمال برسند؛ مثلاً سرب به طلا مبدّل شود.


کيمياگري در عالم اسلام، علمي معنوي بوده است و استادان کيمياگر با شاگردانشان رابطهي مريد و مرادي برقرار مي‏کردند و اين علم را تنها به کساني تعليم مي‏دادند که از استعداد روحي و معنوي بالايي برخوردار بودند. از اين رو بسياري از فرمول‏هاي آن، مانند اصطلاحات و تعبيرات عرفاني به صورت رمزي مطرح مي‏شد تا به دست نااهلان نيفتد.
بعضي محقّقان معتقدند، کيمياگري به يک معنا شبيه ستاره‏شناسي است که در آن، با صورت‏هاي هوشمند مادّه که فلز خوانده مي‏شوند، سر و کار دارند و به همين علّت، فلزات در حقيقت، همان نمادهايي را در کيميا دارند که قرينه‏هاي آنها در اخترشناسي دارند.
جدول زير نمونه‏ اي از اين انطباق را نشان مي‏دهد:

اختر

فلز

کيوان

سرب

خورشيد

طلا

ماه

نقره




کيمياگري سنّتي از سوي ديگر با طبّ، فيزيک و روانشناسي نيز ارتباط داشت؛ مثلاً مي‏گفتند فلزشناس مانند يک پزشک زنان است که فلز را از دل زمين مي‏زاياند!
اکسير يکي از واژه‏هايي است که در شيمي قديم به کار مي‏رفت. شيمي‏دانان، فلزات را حالات خاصّي از مادّه که داراي شالودهي مشترکي هستند، مي‏ديدند و بر اين باور بودند که به شرط وجود اکسير، فلز مي‏تواند به بالاترين مرحله، يعني مرحلهي طلا تبديل شود و اين تمثيلي است از تبديل شدن مس وجود آدمي به طلاي گرانقدر.
در مورد آغاز علم کيميا دو قول وجود دارد: برخي آن را از عهد بني‏اميّه و به وسيلهي خالد بن يزيد مي‏دانند و برخي ديگر آغاز آن را از اواسط قرن دوم هجري؛ يعني هنگامي که نقل کتب علمي به زبان عربي معمول شد، ذکر کرده ‏اند.

بي‏شک يکي از نخستين علماي اين علم در ميان مسلمانان، جابر بن حيّان است که همه، او را به عنوان پدر علم شيمي مي‏شناسند. آثار جابر بسيار فراوان است.

 او شاگرد امام صادق (ع) بوده و در نوشته‏هاي خود در جاهاي متعدّدي از امام صادق(ع) به عنوان استاد خويش نام مي‏برد و مطالبي را از ايشان نقل مي‏کند. کتاب‏هاي جابر به زبان خارجي نيز ترجمه شد و اروپاييان از اين کتاب‏ها تقسيم موادّ شيميايي را به نباتي و حيواني و معدني آموختند. همچنين تقسيم موادّ معدني را به دقيق‏ترين شکل ياد گرفتند.

يکي ديگر از شيميدان‏هاي برجسته در تمدّن اسلامي ابوبکر محمّد بن زکريّاي رازي است که تحقيقات، مطالعات و تجارب فراواني در علم کيميا داشته است و از جمله کتاب‏هايي که به او نسبت داده‏اند، مي‏توان عِلَل‏المعادن، کتاب الحجر، اثبات الصّناعـة  و کتاب اکسير را نام برد.
کتاب سرّ الاسرار نيز مهمترين تأليف کيميايي رازي است. در اين کتاب، فرايندهاي شيميايي که خود رازي انجام داده، ذکر شده است. رازي همچنين در کتاب‏هايش بسياري از آلات شيميايي را ـ که تا به امروز از آنها استفاده مي‏شود ـ شرح داده است. به علاوه او داراي کشفيّاتي نيز در شيمي است؛ مانند کشف الکل و جوهر گوگرد.
قاضي ابوالحسن عبدالجبّار نيز که در عهد خود از علماي کلام به شمار مي‏رفت، داراي رساله‏اي در علم کيميا است. از ابوعلي سينا نيز چند رساله در شيمي باقي مانده است.
از شيمي‏دانان ديگر مي‏توان به ذوالنّون زاهد معروف مصري، ابن ‏الوحشيّه مؤلّف کتاب الفلاحـة  النّبطيـة  و مَسْلَمه مَجْريطي اشاره کرد.

چند مورد از نوآوري‏هاي مسلمانان در علم شيمي از اين قرارند:
1ـ ساخت و پرداخت کوره‏هاي گوناگون، ابزارها، چکش‏ها، قيچي‏ها، سوهان‏ها، هاون‏ها، قرع‏ها، سرپوش‏ها و ظروف آزمايشگاهي;
2ـ تکامل بخشيدن به هنر تقطير براي تهيّهي گلاب و عطر;
3ـ موفّقيت در استخراج معادن، ساختن رنگ، آب دادن فولاد، تهيّهي چرم و کاغذ و ساخت اسلحه;
4ـ استفاده از گوگرد، نفت و قير براي صنعات جنگي;
5ـ توليد و صدور فرآورده ‏هاي شيميايي چون زاج سفيد، زاج سبز سولفور آهن و نمک‏هاي ديگر.

مرحوم سهیلا صلاحی اصفهانی، از کتاب دانش مسلمانان، نشر موعود؛ با تلخیص.


نظر
افزدون جدیدجستجو
نوشتن نظر
نام:
Website:
عنوان
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
Security Image
Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.

 
< بعد   قبل >

 

مستور

آخرین نظرات

فروشگاه اینترنتی

 

همسايه‌ها


  



سبز آبی

زندگی زناشویی شترمرغی
 شتر مرغ در ۲ – ۴ سالگی از نظر جنسی به بلوغ می رسد . تولید مثل در شتر مرغ ها وابسته به نور است و با افزایش طول روز فصل تولید مثل آغاز می شود. اندازه ی بیضه های شتر مرغ در طول فصل تولید مثل ممکن است تا ۴ برابر افزایش یابد . پرنده های نر در خارج از فصل تولید مثل اسپرم تولید نمی کنند و تولید اسپرم که تحت کنترل هورمون FSH می باشد در این فصل اتفاق می افتد .
ادامه مطلب...